Ex-Proof Yol ve Cadde Armatürleri: Pelsan Nairo Serisi

Yazar: Uğur Şirin, Elektrik ve Otomasyon Mühendisi · Güncelleme: 10 Haziran 2026 · Kategori: Ex-Proof Armatürler

Rafineri çevre yolları, akaryakıt terminallerinin giriş ve sevkiyat yolları ile petrokimya tesislerinin saha içi araç yolları, görünüşte sıradan bir sokak aydınlatması ihtiyacı barındırır. Oysa bu yolların geçtiği güzergâh, çoğu zaman patlayıcı gaz veya toz bulutu oluşabilen tehlikeli alanların sınırından geçer. Bu nedenle bu yollarda kullanılan armatürün yalnızca yol aydınlatma performansını değil, aynı zamanda patlamadan korunma sertifikasını da karşılaması gerekir. Ex-proof yol ve cadde armatürleri, tam olarak bu çift gereksinimi tek üründe birleştiren, ATEX/IECEx sertifikalı sokak armatürleridir. Bu rehber, Pelsan Nairo yol ve cadde serisi üzerinden tehlikeli saha yol aydınlatmasının teknik temellerini ele alır. Tüm patlayıcı ortam çözümleri için ex-proof armatürler kategorimizi inceleyebilirsiniz.

Tehlikeli Saha Yolları Neden Özel Armatür Gerektirir?

Standart bir sokak armatürü; LED sürücüsünde, klemens bağlantısında ve gövde içindeki sıcak yüzeylerde ark, kıvılcım veya yüksek sıcaklık oluşturabilir. Açık alan yolu bile olsa, eğer bu yol bir gaz kaçağı kaynağına, tahliye bacasına veya dolum noktasına yakınsa, ortamda nadiren ve kısa süreli de olsa patlayıcı bir atmosfer oluşabilir. İşte bu olasılık, ilgili güzergâhın bir tehlikeli bölge (zone) olarak sınıflandırılmasını gerektirir.

Açık saha yolları çoğunlukla en düşük riskli bölge olan Zone 2 (gaz) veya Zone 22 (toz) kapsamına girer: yani patlayıcı atmosferin normal işletme koşullarında oluşması beklenmez, oluşsa bile yalnızca kısa süreli kalır. Bu bölgeler için tasarlanan armatürler, ateşleme kaynaklarının oluşmasını sınırlayan koruma tipleriyle üretilir. Pelsan Nairo yol serisinde kullanılan Ex ec IIC T5 Gc işareti tam olarak bu sınıfı tanımlar.

Ex-Proof İşaretlemesini Okumak: Ex ec IIC T5 Gc

Pelsan Nairo yol serisinin koruma işaretini parça parça çözmek, doğru seçim için kritiktir:

• Ex — Ürünün patlayıcı ortamlar için sertifikalı olduğunu belirtir.
• ec — "Artırılmış güvenlik" tipinin (increased safety) Zone 2 için uygun seviyesi; ark ve kıvılcım oluşturabilecek bileşenlerin sıkı önlemlerle kontrol altına alındığını gösterir.
• IIC — Gaz grubu; IIC en geniş kapsamı (hidrojen, asetilen dâhil) içerir ve IIA/IIB ortamlarını da kapsar.
• T5 — Sıcaklık sınıfı; armatür yüzeyinin maksimum sıcaklığının 100°C'yi aşmadığını belirtir (T6: 85°C, T5: 100°C).
• Gc — Ekipman koruma seviyesi (EPL); Zone 2 ortamına uygun "geliştirilmiş" koruma seviyesini ifade eder.

Bu işaretleme, akaryakıt ve petrokimya saha yollarının büyük çoğunluğu için uygun bir profil sunar. Ancak yolun bazı kesimleri Zone 1/21 sınıfına giriyorsa, o kesim için daha yüksek korumalı (örneğin Ex db) bir armatür gerekir; bu durum bölge planında açıkça görülür.

Pelsan Nairo Yol ve Cadde Serisi Güç Kademeleri

Nairo serisi, açık saha yollarının farklı genişlik ve direk düzenlerine yanıt verecek şekilde dört güç kademesinde sunulur. Tüm modeller 4000K doğal beyaz renk sıcaklığında, IP66 koruma sınıfında ve Ex ec IIC T5 Gc koruma tipindedir.

Serinin tüm güç seçeneklerini ve teknik detaylarını Nairo model sayfasında inceleyebilirsiniz.

Yol Aydınlatma Sınıfları ve Güç Seçimi

Yol aydınlatmasında güç seçimi, "ne kadar parlak olsun" sorusundan çok, yolun trafik karakterine bağlı bir aydınlatma sınıfı hedefiyle yapılır. Motorlu trafiğin baskın olduğu yollarda parıltıya (luminance, cd/m²) dayalı M-sınıfı, yaya ve düşük hızlı karma trafikte ise aydınlık düzeyine (lux) dayalı C/P-sınıfı esas alınır. Tesis içi araç yolları genellikle M4–M5 ya da C-sınıfı hedeflerle projelendirilir.

Doğru güç kademesi; direk yüksekliği, direkler arası açıklık, yol genişliği ve hedef parıltı değeri girilerek yapılan bir aydınlatma hesabıyla belirlenir. Pratik bir yaklaşım olarak:

• Dar tesis içi servis yolu, tek şerit: 6–8 m direk, geniş açıklık değil → Nairo 100W / 125W
• Çok şeritli çevre yolu, geniş açıklık: 8–10 m direk → Nairo 150W
• Geniş kavşak, terminal giriş aksı, yüksek direk: 10–12 m → Nairo 200W

Neden 4000K Doğal Beyaz?

Nairo yol serisinin yalnızca 4000K renk sıcaklığında sunulması bilinçli bir tercihtir. Yol aydınlatmasında renk sıcaklığı, sürücünün görüş keskinliği, kamaşma algısı ve çevreye yayılan ışık kirliliği arasında bir denge meselesidir:

• 6500K (soğuk beyaz): Daha yüksek kontrast sağlar ancak gece sürüşünde rahatsız edici parlaklık ve gökyüzü ışık kirliliği oluşturma eğilimindedir.
• 3000K (sıcak beyaz): Daha düşük kamaşma ve ışık kirliliği sağlar ama görüş keskinliği ve renk ayırt etme zayıflar.
• 4000K (doğal beyaz): İki uç arasında en dengeli seçenektir; iyi renk ayırımı ve görüş keskinliğini, kabul edilebilir kamaşma ve ışık kirliliği seviyesiyle birleştirir.

Saha yollarında sürücülerin yaya, araç ve zemin işaretlerini güvenle ayırt etmesi gerektiğinden, 4000K bu uygulama için sektörel kabul görmüş bir tercihtir.

Direk Montajı ve Kamaşma Kontrolü

Ex-proof yol armatürünün performansı, ürünün kendisi kadar montaj geometrisine bağlıdır. Direk üstü (post-top) ya da kol bağlantılı (side-entry) montajda dikkat edilmesi gereken başlıca konular:

• Montaj açısı: Armatürün öne eğim açısı arttıkça menzil artar ancak kamaşma (glare) ve yukarı yönlü kaçak ışık da artar. Yatay (0°) montaj, ışık kirliliğini ve kamaşmayı en aza indirir.
• Optik dağılım: Yol genişliğine uygun ışık dağılımı (asimetrik yol optiği) seçilmeli; aksi hâlde ya yol kenarı karanlık kalır ya da komşu alanlara gereksiz ışık taşar.
• Kamaşma sınırı: Yol armatürlerinde kamaşma, eşik artış (TI – Threshold Increment) değeri ile sınırlandırılır; düşük TI, sürücü konforu ve güvenliği için önemlidir.
• Direkler arası açıklık: Açıklık arttıkça yol üzerinde aydınlık düzgünlüğü (uniformity) düşer; bu nedenle güç ve açıklık birlikte hesaplanmalıdır.

Saha Uygulama Senaryoları

Hızlı Seçim Rehberi

İlgili Ex-Proof Kategoriler

Tehlikeli saha aydınlatması yalnızca yollarla sınırlı değildir. Yüksek tavanlı üretim alanları, açık saha alan aydınlatması ve diğer ex-proof ihtiyaçlar için aşağıdaki kategorileri inceleyebilirsiniz:

13 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik teknik ekibi, rafineri, akaryakıt terminali ve petrokimya tesisleri için Nairo yol ve cadde serisinin bölge sınıfı, direk yüksekliği ve aydınlatma sınıfı bazlı projelendirme desteğini sunar. İletişim: 0212 254 44 46 · eticaret@mutel.com.tr

Sık Sorulan Sorular