Bayi Girişi
Kategoriler
Seçilen Filtreler
{{ FILTERS.VARIANTS.TYPE1_NAME }}
{{ FILTERS.VARIANTS.TYPE2_NAME }}
Marka
Model
{{ FILTER.NAME }}
Fiyat
Şalt Ürünleri: Pano Bileşenleri ve Marka Seçimi
Şalt ürünleri; bir elektrik tesisatında akımı kesen, koruyan, anahtarlayan ve ölçen tüm cihazların ortak adıdır. Otomatik sigortadan kompakt şaltere, kontaktörden kaçak akım rölesine kadar panonun içindeki her bileşen bu başlık altında toplanır. 10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik olarak bu sayfada; şalt bileşenlerinin görev dağılımını, koruma zincirinin nasıl kurulduğunu, ABB, Siemens, Schneider ve Eaton portföylerinin nerede ayrıştığını ve gerçek sipariş kodlarıyla model seçeneklerini ele alıyoruz.
Önemli Güvenlik Uyarısı: Pano tasarımı, koruma cihazı seçimi ve kesme kapasitesi hesabı yetkili elektrik mühendisi sorumluluğundadır. Bu sayfa ürün tanıtımı ve seçim rehberidir; nihai proje hesabı, seçicilik doğrulaması ve devreye alma sertifikalı uzman tarafından yapılmalıdır.
Şalt Ürünü Nedir, Panoda Hangi Görevi Üstlenir?
Bir elektrik panosunun içinde birbirinden bağımsız görünen onlarca cihaz vardır. Aslında hepsi tek bir zincirin halkalarıdır: enerjiyi al, güvenli biçimde dağıt, arıza anında kes. Şalt ürünleri bu zinciri kuran bileşenlerdir.
Zincirin mantığı basittir. Enerji ana kesiciden girer, barayla dağıtılır, her çıkış hattı kendi koruma cihazıyla korunur ve yük tarafında anahtarlama elemanları devreye girer. Herhangi bir halkanın yanlış seçilmesi, diğerlerinin doğru çalışmasını da anlamsız kılar.
| Bileşen Grubu | Temel Görevi | Tipik Konum |
|---|---|---|
| Otomatik sigorta | Aşırı yük ve kısa devrede hattı keser | Çıkış hatları |
| Kompakt şalter | Yüksek akımda ana kesme ve koruma | Pano girişi, ana dağıtım |
| Kaçak akım rölesi | İnsan ve yangın güvenliği için kaçağı algılar | Grup veya çıkış başı |
| Kontaktör | Yükü uzaktan ve sık sık anahtarlar | Motor ve grup çıkışları |
| Termik röle | Motoru uzun süreli aşırı yüke karşı korur | Kontaktör altı |
| Motor koruma şalteri | Termik ve manyetik korumayı tek gövdede birleştirir | Motor çıkışı |
| Parafudr | Yıldırım ve şebeke kaynaklı gerilim darbesini yutar | Pano girişi |
| Akım trafosu | Yüksek akımı ölçülebilir seviyeye indirir | Ölçü ve koruma devresi |
Koruma Zinciri: Hangi Cihaz Neyi Durdurur?
Şalt seçiminde en sık yapılan hata, iki farklı arıza tipini tek cihazdan beklemektir. Oysa her koruma cihazı belirli bir arıza türüne karşı tasarlanmıştır ve diğerinin yerini tutmaz.
| Arıza Tipi | Ne Olur? | Görevli Cihaz | Tepki Süresi |
|---|---|---|---|
| Aşırı yük | Akım nominalin üstüne çıkar, iletken ısınır | Otomatik sigorta / termik röle | Saniye – dakika |
| Kısa devre | Akım aniden binlerce ampere fırlar | Otomatik sigorta / kompakt şalter | Milisaniye |
| Kaçak akım | Akım toprak üzerinden kaçar | Kaçak akım rölesi | ≤ 30 ms |
| Gerilim darbesi | Yıldırım veya şebeke kaynaklı ani yükselme | Parafudr | Mikrosaniye |
| Faz kaybı | Motor iki fazla çalışıp sargı yakar | Termik röle / koruma rölesi | Saniye |
Sık karıştırılan nokta: Otomatik sigorta kaçak akıma karşı koruma sağlamaz; kaçak akım rölesi de kısa devreye karşı hattı korumaz. İkisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. Bu nedenle konut ve iş yeri panolarında her ikisi birlikte kullanılır.
Otomatik Sigorta Seçimi: Eğri Tipi ve Kesme Kapasitesi
Otomatik sigorta seçilirken yalnızca amper değerine bakmak yetmez. Aynı 16 A değerinde farklı eğri tipleri ve farklı kesme kapasiteleri bulunur; yanlış seçim ya gereksiz açmalara ya da koruma boşluğuna yol açar.
Eğri Tipi (B, C, D, K)
| Eğri | Manyetik Açma Aralığı | Uygun Yük |
|---|---|---|
| B | 3–5 × In | Rezistif yük, aydınlatma, priz hatları, uzun kablolu tesisat |
| C | 5–10 × In | Genel amaçlı; karışık yük, küçük motor, LED sürücü, trafo |
| D | 10–20 × In | Yüksek başlangıç akımı: büyük trafo, kaynak makinesi |
| K | 8–12 × In | Motor ve endüktif yük ağırlıklı devreler |
Kesme Kapasitesi (kA)
Kesme kapasitesi, sigortanın hasar görmeden kesebileceği en yüksek kısa devre akımıdır. Trafoya yakın panolarda arıza akımı yüksektir; bu noktalarda düşük kA değerli cihaz kullanmak cihazın kendisini de riske atar.
- 3 kA: Şebekenin uç noktasındaki konut ve küçük iş yeri tali panoları.
- 6 kA: Konut ve ticari uygulamalarda en yaygın kullanılan değer.
- 10 kA: Trafoya yakın dağıtım panoları ve sanayi tesisleri.
- Üzeri: Ana giriş ve yüksek arıza akımlı noktalarda kompakt şalter tercih edilir.
Konut ve ticari yapılarda B ve C eğrili 6 kA modeller çoğu ihtiyacı karşılar. Sanayi panolarında ise 10 kA değerli modeller ve yüksek akımlı çıkışlarda Siemens kompakt şalter modelleri ile ABB TMS kompakt şalterler devreye girer.
Kaçak Akım Koruması: 30 mA ve 300 mA Ayrımı
Kaçak akım rölesi seçiminde hassasiyet değeri, korumanın kimi veya neyi hedeflediğini belirler. İki değer birbirinin yerine kullanılamaz.
30 mA — Can Güvenliği
İnsan güvenliği için tasarlanan hassasiyet sınıfıdır. Priz hatları, banyo ve ıslak hacimler, açık alan besleme noktaları ve taşınabilir cihaz devrelerinde kullanılır. Dokunma anında akımın kalp ritmini bozacak seviyeye ulaşmadan devreyi keser.
300 mA — Yangın Koruması
Yalıtım bozulmasından kaynaklanan sızıntı akımlarının ısınma ve yangına dönüşmesini engeller. Ana giriş ve grup koruması olarak, 30 mA'lik cihazların üst kademesinde seçicilik sağlamak için kullanılır.
Uygulamada iki kademe birlikte kurulur: ana girişte 300 mA, çıkış gruplarında 30 mA. Böylece bir prizde oluşan kaçak yalnızca o grubu keser, tesisin tamamını karartmaz. Marka bazlı seçenekler için ABB kaçak akım koruma serisi ve Siemens kaçak akım koruma modelleri incelenebilir.
Test butonu ihmal edilmemeli: Kaçak akım rölesi mekanik bir cihazdır ve uzun süre çalışmadığında tutukluk yapabilir. Cihaz üzerindeki test butonu düzenli aralıklarla denenmeli, açmıyorsa cihaz değiştirilmelidir.
Motor Devresi: Kontaktör, Termik Röle ve Koordinasyon
Motor çıkışları, panonun en çok bileşen içeren bölümüdür. Bir motorun güvenli çalışması üç görevin birlikte yürütülmesine bağlıdır: kısa devre koruması, aşırı yük koruması ve anahtarlama.
- Kısa devre koruması: Motor koruma şalteri veya sigorta, ani arıza akımını keser.
- Anahtarlama: Kontaktör, motoru kumanda devresinden uzaktan devreye alır ve çıkarır.
- Aşırı yük koruması: Termik röle, motorun nominal akımını uzun süre aşmasını izler ve sargıyı korur.
- Ayar: Termik röle, motor etiketindeki nominal akım değerine ayarlanır.
- Doğrulama: Yol verme sırasında açma yapmadığı, yüklü çalışmada koruduğu saha testiyle teyit edilir.
Kontaktör seçiminde bobin gerilimi ve kullanım kategorisi belirleyicidir. Motor yüklerinde AC-3 kategorisi esas alınır; rezistif ve aydınlatma yüklerinde AC-1 değerleri geçerlidir. Aynı gövde farklı bobin gerilimleriyle sunulduğu için sipariş kodunda bobin değeri mutlaka kontrol edilmelidir.
| Motor Gücü | Yaklaşık Akım (400 V) | Kontaktör Sınıfı | Termik Ayar Aralığı |
|---|---|---|---|
| 4 kW | ~9 A | 9 A / AC-3 | 6 – 10 A |
| 5,5 kW | ~12 A | 12 A / AC-3 | 9 – 13 A |
| 7,5 kW | ~15 A | 15–18 A / AC-3 | 12 – 18 A |
| 11 kW | ~22 A | 25 A / AC-3 | 17 – 25 A |
| 18,5 kW | ~35 A | 38 A / AC-3 | 28 – 40 A |
Tablodaki değerler tipik dört kutuplu asenkron motorlar için yaklaşık büyüklüklerdir; kesin seçim her zaman motor etiket değeri üzerinden yapılır.
Dört Marka, Dört Farklı Yaklaşım
Şalt tarafında ABB, Siemens, Schneider ve Eaton benzer işlevleri farklı serilerle karşılar. Marka tercihi çoğu zaman teknik zorunluluktan değil, mevcut panoyla uyum ve tedarik sürekliliğinden doğar.
Portföy Karşılaştırması
| Marka | Öne Çıkan Seriler | Güçlü Olduğu Alan |
|---|---|---|
| ABB | S200 / Basix sigorta, AF–ESB kontaktör, TF termik, FH kaçak akım | Geniş sigorta yelpazesi, tesisat kontaktörleri |
| Siemens | 5SL/5SY sigorta, Sirius 3RT kontaktör, 3RU termik, 3RW soft starter | Motor kumandası ve boy standardı bütünlüğü |
| Schneider | Acti9 sigorta, TeSys LC1D kontaktör, GV motor koruma | Kompakt kumanda çözümleri, buton serileri |
| Eaton | PL6 sigorta, DILM kontaktör, PKZM motor koruma, PF6 kaçak akım | Konut ve ticari tesisat, sade kod yapısı |
Marka ailelerinin tamamına ABB şalt ürünleri kategorisinden, Siemens şalt ürünleri sayfasından, Schneider şalt malzemeleri bölümünden ve Eaton şalt ürünleri listesinden ulaşılabilir.
Pano Kurgusu: Kademeli Koruma ve Seçicilik
Doğru pano, arıza anında yalnızca arızalı hattı devre dışı bırakan panodur. Buna seçicilik denir ve koruma cihazlarının birbirine göre kademelendirilmesiyle sağlanır.
| Kademe | Cihaz | Tipik Değer | Amaç |
|---|---|---|---|
| 1 — Giriş | Kompakt şalter + parafudr | 100–630 A | Ana kesme, darbe koruması |
| 2 — Ana koruma | Kaçak akım rölesi | 300 mA | Yangın riskine karşı |
| 3 — Grup | Otomatik sigorta | 32–63 A | Hat koruması |
| 4 — Çıkış | Kaçak akım + sigorta | 30 mA / 10–20 A | Can güvenliği, uç nokta |
| 5 — Yük | Kontaktör + termik | Yüke göre | Anahtarlama ve motor koruma |
Saha notu: Kademeler arasında yeterli fark bırakılmadığında üst kademe alt kademeden önce açar ve tüm tesis kararır. Uygulamada bir üst kademenin nominal akımı, alttakinin en az 1,6 katı seçilerek başlanır; kesin doğrulama üretici seçicilik tablolarından yapılır.
Öne Çıkan Şalt Ürünleri ve Sipariş Kodları
Aşağıdaki tablo, Mutel'de aktif olan şalt ürünlerinden dört markayı temsil eden örnekleri içerir. Her koda tıklayarak ürünün canlı sayfasına ulaşabilirsiniz; farklı akım, bobin gerilimi ve kutup sayısı varyantları ayrı sipariş kodudur.
| Ürün Kodu | Marka | Ürün | Teknik Değer |
|---|---|---|---|
| 2CDS273001R0164 | ABB | S203M-C otomatik sigorta | 3×16 A, C eğrisi |
| 5SL4306-7 | Siemens | Otomatik sigorta | 3 faz 6 A, C, 10 kA |
| 2CSF604031R1250 | ABB | Kaçak akım koruma rölesi | 3×25 A, 300 mA |
| LC1D38M7 | Schneider | TeSys kontaktör | 38 A, 18,5 kW, 220 V AC |
| 1SBL297201R1300 | ABB | AF38-40-00 kontaktör | 4×55 A |
| 1SAZ721201R1021 | ABB | TF42 termik röle | 0,55 – 0,74 A |
| XB4BA31 | Schneider | Yaylı buton, yeşil | 22 mm, 1NA |
| 1SFN010820R1011 | ABB | CAL19-11 yardımcı kontak | 1NA + 1NK |
Bu tablo yalnızca örnek niteliğindedir. Kategori sayfalarında 900'ün üzerinde aktif şalt modeli listelenir; ihtiyacınıza uygun akım ve gerilim varyantı için ilgili marka sayfasını inceleyebilir veya eticaret@mutel.com.tr adresinden liste gönderebilirsiniz
Ölçü, Kumanda ve Yardımcı Elemanlar
Panoda koruma cihazları kadar önemli bir grup daha vardır: ölçü ve kumanda elemanları. Bunlar arızayı önlemez ama sistemin izlenmesini, kontrol edilmesini ve doğru zamanda müdahale edilmesini sağlar.
- Akım trafoları: Yüksek akımı ölçü aletinin okuyabileceği seviyeye indirir.
- Toroid trafolar: Kaçak akım koruma rölelerine kaçak sinyalini iletir.
- Zaman saatleri: Aydınlatma ve pompa devrelerini programlı biçimde çalıştırır.
- Yardımcı kontak ve bobinler: Kontaktörün konum bilgisini kumanda devresine taşır.
- Butonlar ve sinyal lambaları: Operatör arayüzünü oluşturur.
- Kondansatörler: Reaktif güç kompanzasyonunda güç katsayısını düzeltir.
Zaman programlı devreler için Theben zaman saati modelleri, motor ve seviye kontrolü gerektiren uygulamalarda ise Entes koruma röleleri yaygın olarak kullanılır.
Sipariş Öncesi Kontrol Listesi
- Devrenin nominal akımı ve kablo kesiti belirlendi mi?
- Kısa devre akımı hesaplandı, kesme kapasitesi (kA) buna göre seçildi mi?
- Yük tipine uygun eğri (B / C / D / K) belirlendi mi?
- Kaçak akım hassasiyeti doğru kademelendi mi (300 mA giriş / 30 mA çıkış)?
- Kontaktör bobin gerilimi kumanda devresiyle uyumlu mu?
- Termik röle ayar aralığı motor etiket akımını kapsıyor mu?
- Ray genişliği ve modül sayısı pano hacmine sığıyor mu?
- Sipariş kodu, varyant (kutup, bobin, eğri) dahil birebir doğrulandı mı?
Yaygın Seçim Hataları
- Kaçak akım rölesini kısa devre koruması sanarak sigorta kullanmamak
- Trafoya yakın panoda 3 kA kesme kapasiteli sigorta kullanmak
- Motor devresinde B eğrili sigorta seçip yol verme anında açma yaşamak
- Kontaktör bobin gerilimini kumanda gerilimiyle karıştırmak
- Termik röleyi motor etiket akımı yerine kontaktör değerine ayarlamak
- Kademeler arasında seçicilik farkı bırakmayıp tüm tesisi karartmak
- Aynı seri sanıp farklı bobin varyantlı kodu sipariş etmek
Mutel Elektrik ile Şalt Tedariki
Karaköy-Beyoğlu merkez, Çerkezköy OSB ve Hadımköy şubeleriyle hizmet veren Mutel Elektrik, dört ana şalt markasının geniş stok yelpazesini tek noktadan sunar. Pano imalatçıları, tesis bakım ekipleri ve proje firmaları için liste bazlı fiyatlandırma ve tedarik planlaması yapılır.
Aydınlatma tarafında ihtiyaç duyulan armatürler için endüstriyel armatür seçenekleri, besleme hattı için elektrik kablosu kategorisi ve gerilim dönüşümü gereken uygulamalar için trafo modelleri aynı sipariş içinde değerlendirilebilir.
Pano Boyutlandırma: Yükten Cihaza
Şalt malzeme listesi, tek hat şemasından değil gerçek yük envanterinden başlar. Doğru sıra izlendiğinde hem gereksiz büyük cihaz alımı hem de koruma boşluğu önlenir.
- Yük envanterini çıkarın: Her çıkışın gücünü, tipini (motor, aydınlatma, rezistif) ve çalışma süresini listeleyin.
- Eşzamanlılık katsayısını uygulayın: Tüm yükler aynı anda çalışmaz; toplam kurulu güç ile çekilen güç farklıdır.
- Kablo kesitlerini belirleyin: Hat akımı, uzunluk ve döşeme biçimine göre kesit seçilir.
- Çıkış korumasını seçin: Sigorta değeri kablo kapasitesinin altında kalmalıdır.
- Kısa devre akımını hesaplayın: Trafo gücü ve hat empedansı kesme kapasitesini belirler.
- Ana kesiciyi boyutlandırın: Toplam çekilen akım ve arıza akımı birlikte değerlendirilir.
- Seçiciliği doğrulayın: Kademeler arası fark üretici tablolarıyla kontrol edilir.
Sık atlanan adım: Eşzamanlılık katsayısı uygulanmadığında ana kesici gereğinden çok büyük seçilir. Bu yalnız maliyet artışı değil, koruma sorunudur: aşırı büyük bir ana kesici, alt kademedeki bir arızada yeterince hızlı tepki vermeyebilir.
Pano İçi Isı ve Yerleşim
Şalt cihazları çalışırken ısı üretir. Kapalı bir pano içinde bu ısı birikir ve cihazların nominal akım taşıma kapasitesi düşer. Yerleşim planı bu nedenle yalnız yer meselesi değildir.
| Etken | Etkisi | Önlem |
|---|---|---|
| Cihaz yoğunluğu | Isı birikimi, kapasite düşüşü | Ray arası boşluk bırakılır |
| Ortam sıcaklığı | Termik korumanın erken açması | Havalandırma veya fan planlanır |
| Kablo giriş yönü | Bağlantı zorluğu, bükülme yarıçapı | Alt/üst giriş baştan belirlenir |
| Bara kesiti | Isınma ve gerilim düşümü | Toplam akıma göre boyutlandırılır |
| Bakım erişimi | Müdahale süresi uzar | Ön yüzeyde erişim payı bırakılır |
Saha notu: Sık karşılaşılan bir durum, panoya sonradan eklenen cihazların boş bırakılan tüm modülleri doldurmasıdır. Bu, hem havalandırmayı hem bakım erişimini bozar. Yeni pano tasarımında toplam ray uzunluğunun yaklaşık beşte biri boş bırakılır.
Bakım Planı: Neye, Ne Sıklıkta Bakılır?
Şalt cihazları bakımsız çalışabilen ekipmanlar değildir. Mekanik parçalar aşınır, bağlantılar gevşer, koruma cihazları uzun süre çalışmadığında tutukluk yapar.
| Kontrol | Ne Aranır? | Belirti |
|---|---|---|
| Kaçak akım rölesi testi | Test butonu açma yapıyor mu? | Açmıyorsa cihaz değiştirilir |
| Klemens sıkılığı | Gevşeme, renk değişimi | Kararma ısınma göstergesidir |
| Kontaktör kontakları | Yanma, erime izi | Yedek kontak takımı gerekir |
| Parafudr göstergesi | Pencere rengi | Kırmızı ise koruma yok |
| Termik röle ayarı | Kadran motor akımında mı? | Kaymışsa yeniden ayarlanır |
| Pano içi sıcaklık | Havalandırma yeterliliği | Aşırı ısı kapasiteyi düşürür |
Elektrik tesisatında akımı kesen, koruyan, anahtarlayan ve ölçen cihazların ortak adıdır. Otomatik sigorta, kompakt şalter, kontaktör, termik röle, kaçak akım rölesi, parafudr ve akım trafoları bu grupta yer alır.
Otomatik sigorta aşırı yük ve kısa devreye karşı hattı korur. Kaçak akım rölesi ise akımın toprak üzerinden kaçmasını algılayarak can ve yangın güvenliği sağlar. Biri diğerinin yerini tutmaz; panoda birlikte kullanılır.
Eğri tipi, sigortanın kısa devrede kaç kat akımda hızlı açacağını belirler. B eğrisi 3–5 kat ile aydınlatma ve priz hatlarına, C eğrisi 5–10 kat ile genel amaçlı kullanıma, D eğrisi 10–20 kat ile yüksek başlangıç akımlı yüklere uygundur.
Seçim, montaj noktasındaki beklenen kısa devre akımına bağlıdır. Şebekenin uç noktalarında 3 kA, konut ve ticari uygulamada 6 kA, trafoya yakın sanayi panolarında 10 kA değerleri yaygındır. Kesin değer proje hesabıyla belirlenir.
30 mA can güvenliği için priz, ıslak hacim ve taşınabilir cihaz devrelerinde kullanılır. 300 mA ise yangın koruması amacıyla ana giriş veya grup korumasında tercih edilir. İki kademe birlikte kurulduğunda arıza yalnızca ilgili grubu keser.
Yük tipine göre kullanım kategorisi (motor için AC-3, rezistif yük için AC-1), anahtarlanacak akım veya motor gücü, bobin gerilimi ve gerekli yardımcı kontak sayısı belirlenir. Aynı gövde farklı bobin gerilimleriyle sunulduğundan sipariş kodu tam doğrulanmalıdır.
Hayır. Termik röle yalnızca aşırı yük korumasını üstlenir ve kontaktörle birlikte çalışır. Motor koruma şalteri ise termik ve manyetik korumayı tek gövdede birleştirir, ayrıca elle açma kapama imkânı sunar.
Standart DIN ray montajlı cihazlar için genel olarak mümkündür. Ancak kontaktör ile termik röle gibi doğrudan birbirine takılan bileşenler aynı markanın uyumlu serisinden seçilmelidir; ayrıca seçicilik doğrulaması üretici tablolarıyla yapılmalıdır.
Yıldırım riski taşıyan bölgelerde, açık alan besleme hatlarında ve hassas elektronik cihaz besleyen panolarda önerilir. Parafudr, gerilim darbesini yutarak arkasındaki cihazları korur ve pano girişine yerleştirilir.