Hareket sensörü, bir mekânda insan hareketini algılayıp aydınlatmayı veya bağlı yükü otomatik devreye sokan elektronik bir kumanda cihazıdır. Apartman merdiveninden depo koridoruna, garajdan dış kapı önüne kadar pek çok alanda hem enerji tasarrufu hem de konfor sağlar. Bu sayfada PIR çalışma prensibinden algılama açısına, tavan ve duvar tipi modellerden 2 telli/3 telli bağlantı farkına kadar bir hareket sensörü seçerken bilmeniz gereken her teknik başlığı ele alıyor; 10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik'in Nade ve Pelsan portföyünden gerçek modelleri kod ve özellikleriyle listeliyoruz.
Klasik bir hareket sensörünün kalbinde PIR (Passive Infrared / Pasif Kızılötesi) dedektörü bulunur. İnsan vücudu sürekli olarak kızılötesi (ısıl) enerji yayar. PIR sensörü, görüş alanını piksel benzeri segmentlere bölen bir mercek (fresnel lens) aracılığıyla bu enerjiyi izler. Bir kişi segmentler arasında hareket ettiğinde algılanan ısıl desende ani bir değişim oluşur; sensör bunu hareket olarak yorumlar ve röleyi tetikleyerek yükü açar.
PIR "pasif"tir; ortama herhangi bir sinyal göndermez, yalnızca mevcut ısı değişimini dinler. Bu yüzden cam, duvar veya kapalı bir engelin arkasını göremez. Görüş hattı (line-of-sight) gerektirir. Cihaz, ayarlanan gecikme süresi boyunca yeni hareket algılamazsa yükü otomatik olarak kapatır.
Vücut ısısındaki değişimi algılar. Görüş hattı gerekir, engel arkasını görmez. Düşük tüketim, geniş model çeşitliliği. İç mekân ve cephe için en yaygın çözüm.
Yüksek frekanslı dalga gönderip yansımayı ölçer. İnce cam, plastik kapak ve armatür difüzörü arkasından bile algılar. Etanj armatür ve kapalı gövde için idealdir.
Mikrodalga prensibiyle çalışan modeller, kapalı difüzör arkasına gizlenebildiği için armatüre entegre çözümlerde sık kullanılır. Bu tip için radar sensörlü armatürler kategorisinde detaylı modeller incelenebilir. Hareket algılayan tüm çözümlerin genel görünümü için ise sensörlü aydınlatma ürünleri başlangıç noktası olarak kullanılabilir.
Sensör seçimini belirleyen ilk kriter montaj yüzeyi ve algılama açısıdır. Yanlış tip seçimi; ya kör nokta (algılamayan alan) ya da gereksiz tetiklenme yaratır. Aşağıdaki ayrım, doğru modeli daraltmanıza yardımcı olur.
| Sensör Tipi | Algılama Açısı | Tipik Montaj | Uygun Alan |
|---|---|---|---|
| Tavan tipi 360° | 360° dairesel | Tavana sıva üstü/altı | Hol, ofis, depo, WC, merdiven sahanlığı |
| Duvar tipi 110°/180° | 110° – 180° yelpaze | Duvara, ~1,2–2 m yükseklik | Kapı önü, cephe, garaj girişi, koridor başı |
| Spot / sıva altı | 360° dar koni | Asma tavana gömme | Koridor, ofis, mağaza — gizli montaj |
| Koridor sensörü | Dar elips (uzun-ince) | Tavana, koridor eksenine paralel | Uzun koridor, geçit, otopark rampası |
| Yüksek tavan tipi | 360° geniş menzil | 4 m+ tavan yüksekliği | Depo, fabrika, yüksek hol |
Standart tavan sensörü dairesel bir algılama alanı tarar; bu, dar ve uzun bir koridorda yan duvarlara doğru boşa harcanan alan demektir. Koridor sensörü ise algılama desenini koridor eksenine paralel, uzun ve dar bir elipse şekillendirir. Böylece tek bir sensör çok daha uzun bir geçişi kapsar ve gereksiz tetik azalır.
Hareket sensörü, ani ve belirgin bir hareket bekler; kişi sabit oturduğunda (örneğin ofiste klavye başında) zamanla "yok" sanıp ışığı söndürebilir. Varlık sensörü (presence sensor) çok daha hassas optikle, oturarak çalışan birinin küçük hareketlerini bile algılamaya devam eder. Bu yüzden ofis, toplantı odası ve okuma alanlarında varlık sensörü tercih edilir.
İki sensör dışarıdan benzese de teknik etiketleri farklı senaryolara hizmet eder. Bir hareket sensörü seçerken aşağıdaki beş parametre baştan netleştirilmelidir.
Telleme, montajı belirleyen en kritik elektriksel detaydır. Yanlış seçim, sensörün hiç çalışmaması veya sürekli yanması ile sonuçlanır.
| Bağlantı | Nötr Gereksinimi | Avantaj | Dikkat |
|---|---|---|---|
| 3 telli | Faz + Nötr + Yük hattı gerekir | Kararlı çalışır, geniş yük aralığı, LED ile sorunsuz | Sensör kutusuna nötr çekilmiş olmalı |
| 2 telli | Nötr gerekmez (anahtar yerine geçer) | Eski tesisatta kolay değişim | Düşük LED yükünde titreme/sönmeme görülebilir; minimum yük şartı vardır |
Yeni tesisatlarda ve LED ağırlıklı kurulumlarda 3 telli model önerilir. Mevcut bir anahtarı sökmeden sensöre dönüştürmek isteyen renovasyonlarda ise 2 telli model pratiktir; ancak çok düşük LED yüklerinde paralel bir balast direnci gerekebilir.
Aşağıdaki tablo, Mutel envanterindeki saf hareket, varlık ve koridor sensörü modüllerini gerçek ürün koduyla listeler. Kodlar ilgili ürün sayfasına bağlıdır; armatüre entegre sensörlü çözümler için ayrı kategoriler kullanılmalıdır.
| Model | Tip / Açı | Koruma | Ürün Kodu |
|---|---|---|---|
| Pelsan 180° Hareket Sensörü | Duvar tipi 180° | IP20 | 314717 |
| Pelsan 360° Hareket Sensörü | Tavan tipi 360° | IP20 | 314720 |
| Pelsan Dört Yönlü Hareket Sensörü | Tavan / geniş alan | IP20 | 314729 |
| Pelsan Mini Hareket Sensörü | Kompakt PIR | IP20 | 314732 |
| Pelsan Yüksek Tavan Sensörü | 4 m+ tavan | IP20 | 314730 |
| Pelsan Koridor Sensörü | Dar elips / koridor | IP20 | 333965 |
| Pelsan 360° Varlık Sensörü | Varlık (presence) | IP20 | 314733 |
| Pelsan 360° Varlık Sensörü (dış) | Varlık (presence) | IP65 | 333966 |
| Pelsan Sıva Altı Varlık Sensörü | Gömme / varlık | IP65 | 333963 |
| Pelsan Sıva Altı Tavan Sensörü | Gömme tavan | IP20 | 314726 |
| Pelsan Sıva Altı Tavan Sensörü (nemli) | Gömme tavan | IP54 | 333964 |
| Pelsan Kolaysense E27 Duylu Sensör | Duy arası PIR | IP20 | 109227 |
| Nade Switch Tipi Hareket Sensörü | Anahtar yerine | IP20 | 4039 |
360° Tavan Tipi Hareket Sensörü — 314720
Hareket sensörü →
180° Duvar Tipi Hareket Sensörü — 314717
Hareket sensörü →
Koridor Sensörü (dar elips) — 333965
Hareket sensörü →
360° IP65 Varlık Sensörü — 333966
Hareket sensörü →Aynı hareket sensörü ailesi içinde bile mekâna göre tip değişir. Aşağıdaki senaryolar, en sık karşılaşılan kullanım alanlarını ve önerilen çözümü özetler.
Her katta tetiklenmesi gereken, kısa süreli geçişler. Tavan tipi 360° sensör + kısa gecikme (1–2 dk) ideal. Sahanlık genişse her kata bir sensör.
Önerilen: 360° tavan tipi, lux eşiği aktifDairesel algılama boşa gider. Koridor eksenine paralel dar elips algılayan koridor sensörü tek cihazla uzun mesafeyi kapsar.
Önerilen: koridor sensörüYağmur ve toza maruz alan. En az IP54–IP65 koruma + 110°/180° duvar tipi sensör. Lux eşiği gündüz tetiklenmeyi keser.
Önerilen: 180° duvar tipi, IP65Kişi sabit oturur; klasik PIR ışığı söndürebilir. Yüksek hassasiyetli varlık sensörü küçük hareketleri de algılar.
Önerilen: 360° varlık sensörüSensörün doğrudan armatüre gömülü olmasını istediğiniz projelerde, sensörlü LED armatürler ile tek parça çözüm kurulabilir; tavan ve duvara monte sensörlü gövdeler için sensörlü tavan ve duvar armatürleri kategorisi incelenebilir. Dış alan ve bahçe geçişlerinde ise bahçe armatürleri sensörlü modelleriyle birlikte değerlendirilebilir.
İki yaklaşım da geçerlidir; seçim esneklik ve maliyet dengesine bağlıdır.
Tek sensör birden çok armatürü kumanda eder. Konumu hareket akışına göre serbest seçilir, ayarı kolay. Mevcut tesisata sonradan eklenebilir.
Sensör ve armatür tek gövdede; temiz görünüm, ekstra kablolama yok. WC, merdiven, depo gibi tek noktalı alanlarda hızlı çözüm.
Geniş depo veya açık ofiste tek harici sensörle bir grup armatürü sürmek ekonomiktir. Küçük ve bağımsız hacimlerde (WC, kiler, geçiş holü) ise entegre sensörlü armatür daha pratiktir. Acil kaçış güzergâhlarında sensörlü aydınlatma, kesinti anında devrede kalan acil aydınlatma ve yönlendirme sistemleriyle birlikte planlanmalıdır.
Yeni tesisat ve LED ağırlıklı kurulumlarda 3 telli model önerilir; kararlı çalışır ve geniş yük aralığını sorunsuz sürer. Mevcut bir anahtarı sökmeden dönüştürme yapacaksanız 2 telli model pratiktir, ancak çok düşük LED yüklerinde titreme veya sönmeme görülebileceğinden minimum yük şartına dikkat edilmelidir.
Evet, ancak sensörün etiketindeki LED maksimum watt değeri esas alınmalıdır. LED sürücülerin başlangıç akımı yüksek olduğundan, rezistif yük için verilen değerin çok altında bir LED gücü güvenli sınırdır. Üreticinin "LED uyumlu" satırını mutlaka kontrol edin.
360° tavan sensörü dairesel bir alan tarar ve geniş, kare hacimler için idealdir. Koridor sensörü ise algılamayı koridor eksenine paralel uzun ve dar bir elipse şekillendirir; böylece tek cihazla çok daha uzun bir geçişi kapsar ve yan duvarlardaki gereksiz tetiklenmeyi azaltır.
Çoğu modelde lux (alacakaranlık) eşiği bulunur. Bu ayar yeterince yüksek seviyeye getirilmediğinde sensör gündüz aydınlık ortamda da tetiklenir. Cihazın üzerindeki lux potansiyometresini ortam ışığına göre ayarlayarak gündüz çalışmasını engelleyebilirsiniz.
En yaygın neden, sensörün klima, kalorifer peteği veya egzoz menfezi gibi sıcak hava kaynağı karşısına monte edilmesidir. PIR sensörü ani sıcaklık değişimini hareket sanır. Sensörü ısı kaynaklarından uzağa almak, doğru yüksekliğe ve hareket yönüne çapraz konuma yerleştirmek sorunu çözer.
Ofis ve okuma alanları için varlık sensörü uygundur. Klasik hareket sensörü, kişi sabit oturduğunda hareketi yetersiz bulup ışığı söndürebilir. Varlık sensörü çok daha hassas optikle küçük hareketleri de algıladığından çalışma masasında ışığın sönmesini önler.
Bayi Girişi
