Bayi Girişi
Siemens Sirius Boy Sistemi: S00'dan S12'ye Seçim Rehberi
Siemens motor kumanda bileşenlerini diğer markalardan ayıran en belirgin özellik boy sistemidir. Kontaktör, termik röle ve yardımcı bloklar aynı boy sınıfında üretilir ve birbirine sorunsuz oturur. Bu yapıyı anlamak, yedek parça aramayı ve pano genişletmeyi belirgin biçimde kolaylaştırır. 10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik olarak bu yazıda; boy sisteminin mantığını, akım karşılıklarını ve seçim adımlarını anlatıyoruz.
Önemli Bilgilendirme: Farklı boy sınıfındaki bileşenler mekanik olarak birbirine oturmaz. Yedek parça veya genişletme talebinde boy bilgisi, ürün kodundan daha hızlı sonuç verir. Bağlantılar yetkili kişi tarafından yapılmalıdır.
Boy Nedir, Neyi Tanımlar?
Boy, bir cihazın fiziksel ölçüsünü ve akım aralığını birlikte tanımlayan sınıflandırmadır. Aynı boydaki tüm bileşenler ortak bir gövde genişliğine ve bağlantı düzenine sahiptir.
| Boy | Tipik Akım | Yaklaşık Motor Gücü (400 V) | Kontaktör Serisi |
|---|---|---|---|
| S00 | 7 – 16 A | 3 – 7,5 kW | 3RT201… |
| S0 | 18 – 38 A | 7,5 – 18,5 kW | 3RT202… |
| S2 | 40 – 65 A | 18,5 – 30 kW | 3RT203… |
| S3 | 75 – 95 A | 37 – 45 kW | 3RT204… |
| S6 ve üzeri | 115 A ve üstü | 55 kW ve üzeri | 3RT105… |
Neden pratik? Panoda arızalanan bir yardımcı kontak bloğu için "S00 ve S0 uyumlu" bilgisi, uzun bir ürün kodunu okumaktan daha hızlı sonuç verir. Boy bilgisi cihaz gövdesinde genellikle görünür biçimde yer alır.
Aynı Boyda Ne Var?
Bir boy sınıfı yalnız kontaktörü kapsamaz. Motor çıkışını oluşturan tüm bileşenler aynı boy altında toplanır.
- Güç kontaktörü (3RT): Motoru anahtarlayan ana bileşen.
- Termik röle (3RU): Kontaktörün altına doğrudan takılır.
- Motor koruma şalteri (3RV): Aynı boy ölçüsünde birleşik koruma sunar.
- Yardımcı kontaktör (3RH): Kumanda devresini genişletir.
- Mekanik kilit (3RA): İki kontaktörün çakışmasını engeller.
- Yedek kontak ve bobin (3TY): Bakım sırasında değiştirilir.
Uyum kuralı: S00 boyu için üretilmiş bir termik röle, S0 boyu bir kontaktöre takılamaz. Motor gücü değiştiğinde yalnız kontaktörü büyütmek yeterli olmaz; termik röle ve varsa mekanik kilit de yeni boya göre yenilenmelidir.
Boy Seçimi: Adım Adım
- Motor etiketini okuyun: Güç (kW) ve nominal akım (A) değerlerini alın.
- AC-3 değerini esas alın: Motor yüklerinde katalogdaki AC-3 akımı geçerlidir.
- Boy sınıfını belirleyin: AC-3 akımı motor akımını karşılayan boyu seçin.
- Termik röleyi eşleştirin: Aynı boydan, motor akımını ortasına yakın kapsayan ayar aralığını seçin.
- Bobin gerilimini belirleyin: Kumanda devresinin gerilimini kod son bloğuna yansıtın.
- Yardımcı kontakları planlayın: Mühürleme ve kilitleme için gereken NA / NK sayısını çıkarın.
- Pano yerini kontrol edin: Boy büyüdükçe gövde genişliği artar; ray alanını doğrulayın.
Kod Yapısında Boyu Görmek
Siemens kodlarında boy bilgisi seri numarasının içine gömülüdür. Kodu okumak, katalog aramadan boyu belirlemeyi sağlar.
| Örnek Kod | Ürün | Boy İşareti |
|---|---|---|
| 3RT2017-1AP01 | Sirius kontaktör 12 A | 201x → S00 sınıfı |
| 3RT2038-1AP00 | Sirius kontaktör 80 A | 203x → S2 sınıfı |
| 3RU2116-1GB1 | Termik röle 4,5–6,3 A | 2116 → S00 sınıfı |
| 3RV2011-1EA10 | Motor koruma şalteri | 2011 → S00 sınıfı |
| 3RV2021-4BA10 | Motor koruma şalteri | 2021 → S0 sınıfı |
Kontaktör seçenekleri Siemens kontaktör kategorisinde, uyumlu termik röleler ise Siemens 3RU serisi listesinde yer alır.
Bobin Gerilimi: Boydan Bağımsız Karar
Boy sınıfı akımı ve gövde ölçüsünü belirler; bobin gerilimi ise tamamen ayrı bir parametredir ve kumanda devresine göre seçilir.
| Kumanda Kaynağı | Bobin Gerilimi | Kullanım |
|---|---|---|
| Kumanda trafosu çıkışı | 24 V AC | Operatör teması olan panolar |
| Doğru akım kaynağı | 24 V DC | Otomasyon çıkışıyla doğrudan sürüm |
| Şebeke faz-nötr | 230 V AC | Kumanda trafosu bulunmayan panolar |
Sık yapılan hata: Bobin gerilimi ile kontaktörün anahtarladığı yük gerilimi karıştırılır. Bunlar birbirinden bağımsızdır: 24 V bobinli bir kontaktör 400 V bir motoru anahtarlayabilir. Sipariş sırasında kumanda devresinin gerilimi ayrıca belirtilmelidir.
Genişletme ve Yedek Parça
Boy sistemi, panonun ileride genişletilmesini de kolaylaştırır. Aynı boydaki bir çıkışa ek yardımcı kontak veya mekanik kilit takmak, gövdeyi değiştirmeden mümkündür.
| İhtiyaç | Çözüm | Boy Bağı |
|---|---|---|
| Ek NA / NK kontak | Yardımcı kontak bloğu | Boy uyumu zorunlu |
| Ters yön kilidi | Mekanik kilit ünitesi | Boy uyumu zorunlu |
| Aşınmış kontak | Yedek kontak takımı | Seri ve boy uyumu |
| Bobin arızası | Yedek bobin | Boy ve gerilim uyumu |
| Motor gücü artışı | Bir üst boy kontaktör + röle | Her ikisi birlikte |
Yedek bileşenler Siemens yedek kontak ve bobin kategorisinde listelenir.
Seçim Kontrol Listesi
- Motor etiketindeki güç ve nominal akım okundu mu?
- AC-3 değeri esas alındı mı?
- Boy sınıfı bu akımı karşılıyor mu?
- Termik röle aynı boydan mı seçildi?
- Ayar aralığı motor akımını ortasına yakın kapsıyor mu?
- Bobin gerilimi kumanda devresiyle uyumlu mu?
- Yardımcı kontak ve kilit ihtiyacı planlandı mı?
- Pano rayında yeterli genişlik var mı?
Yaygın Hatalar
- Farklı boy sınıfındaki kontaktör ve termik röleyi birleştirmeye çalışmak
- Yedek kontak bloğunu boy bilgisi olmadan sipariş etmek
- Motor gücü artınca yalnız kontaktörü büyütüp termik röleyi bırakmak
- Bobin gerilimini yük gerilimiyle karıştırmak
- Motor devresinde AC-1 değerine göre boy seçmek
- Boy büyüdüğünde pano ray genişliğini kontrol etmemek
Boy Değişimi Ne Zaman Gerekir?
Bir motor çıkışında boy değişimi yalnız motor gücü arttığında değil, çalışma koşulları değiştiğinde de gündeme gelir.
| Durum | Boy Değişimi | Gerekçe |
|---|---|---|
| Motor gücü artırıldı | Gerekli | AC-3 akımı yetmez |
| Anahtarlama sıklığı arttı | Önerilir | Kontak ömrü kısalır |
| Ortam sıcaklığı yüksek | Değerlendirilir | Kapasite düşer |
| Yalnız kumanda değişti | Gerekmez | Bobin değişimi yeterli |
| Yardımcı kontak eklendi | Gerekmez | Blok eklenir |
Pano Alanı ve Boy İlişkisi
Boy büyüdükçe cihazın ray üzerinde kapladığı genişlik ve derinlik artar. Mevcut bir panoda boy yükseltmesi yapılacaksa ölçüler önceden kontrol edilmelidir.
- Ray genişliği: Yan yana dizilen cihazların toplam genişliği hesaplanır.
- Derinlik: Büyük boy gövdeler pano kapağına yaklaşabilir.
- Klemens erişimi: Bağlantı noktalarına alet girebilmelidir.
- Isı boşluğu: Cihazlar arasında havalandırma payı bırakılır.
- Kablo kesiti: Büyük boy daha kalın kablo ve daha geniş bükülme yarıçapı gerektirir.
Saha notu: Boy yükseltmesi çoğu zaman yalnız cihaz değişimiyle bitmez. Kablo kesiti, klemens ölçüsü ve ray alanı da yeni boya uygun hâle getirilmelidir; bu, planlanmadığında sahada beklenmedik bir duruşa yol açar.
Yedek Parça Planlamasında Boy Avantajı
Boy sistemi yalnız seçim aşamasında değil, yedek parça planlamasında da işe yarar. Bir tesiste kullanılan boy sınıfı sayısı azaldıkça, bulundurulması gereken yedek çeşidi de azalır.
Örneğin tüm küçük motor çıkışları S00 sınıfında toplandığında tek bir yardımcı kontak bloğu tipi, tek bir mekanik kilit ve sınırlı sayıda termik röle aralığı stokta yeterli olur. Farklı boyların karışık kullanıldığı bir tesiste ise aynı kapsam için çok daha fazla parça tutmak gerekir.
Bu nedenle yeni pano tasarımında, motor güçleri sınıra yakınsa bir üst boya çıkıp tesis genelinde standardı korumak çoğu zaman daha ekonomiktir. Karar verilirken yalnız cihaz fiyatı değil, yedek parça ve bakım maliyeti de hesaba katılmalıdır.
Boy sistemini anlamak, Siemens portföyünde doğru seçim yapmanın en kısa yoludur. Motor gücünden boya, boydan uyumlu bileşen setine uzanan bu zincir izlendiğinde sahada uyumsuzluk sorunu yaşanmaz ve yedek parça yönetimi belirgin biçimde kolaylaşır.
Boy sistemi, Siemens portföyünü karmaşık değil öngörülebilir kılar. Motor gücünden boya, boydan uyumlu bileşen setine uzanan zincir bir kez kavrandığında hem seçim hem yedek parça yönetimi belirgin biçimde kolaylaşır.
Motor kumanda bileşenlerinin fiziksel ölçüsünü ve akım aralığını birlikte tanımlayan sınıflandırmadır. Aynı boydaki kontaktör, termik röle ve yardımcı bloklar birbirine sorunsuz oturur.
S00 yaklaşık 7–16 A aralığını ve 3–7,5 kW motorları, S0 ise 18–38 A aralığını ve 7,5–18,5 kW motorları kapsar. Gövde ölçüleri de farklıdır.
Hayır. Termik röle ve yardımcı bloklar doğrudan kontaktör gövdesine takıldığından boy uyumu zorunludur; farklı boydaki parçalar mekanik olarak oturmaz.
Seri numarasının içine gömülüdür. Örneğin 3RT201x ve 3RU2116 kodları S00 sınıfını, 3RT203x kodu S2 sınıfını işaret eder.
Yalnız kontaktörü büyütmek yeterli değildir. Yeni boya uygun kontaktör ve termik röle birlikte değiştirilmeli, varsa mekanik kilit de yenilenmelidir.
Hayır. Boy akımı ve gövde ölçüsünü belirler; bobin gerilimi ise kumanda devresini besleyen kaynağa göre ayrıca seçilir.