EPL seviyesi yetersiz olan ekipmanın patlayıcı ortamda kullanımı ciddi güvenlik riskleri yaratır. Yangın, patlama ve ölümle sonuçlanabilen bu hatalardan kaçınmak için ekipman seçim kararları mutlaka yetkili patlama güvenliği mühendisi tarafından, IEC 60079-0 ve PKD (Patlamadan Korunma Dokümanı) çerçevesinde verilmelidir. Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır.
Patlayıcı ortamlarda kullanılan elektrik ekipmanlarını sınıflandırmanın modern yolu EPL — Equipment Protection Level (Ekipman Koruma Seviyesi) sistemidir. Bu sistem, IEC 60079-0 standardında tanımlanmış olup ATEX kategorisinin uluslararası eşdeğerini oluşturur. EPL Ga, Gb, Gc: Equipment Protection Level başlığı altında ele aldığımız bu rehberde gaz tehlikeli ortamlar için Ga/Gb/Gc seviyelerinin teknik tanımını, ATEX kategorisi ile birebir karşılaştırmasını, zone uyumunu ve Pelsan portföyündeki ürünlerin EPL etiketlerini detaylı olarak inceliyoruz.
EPL (Equipment Protection Level), bir ex-proof ekipmanın patlayıcı atmosferde sağlayabileceği koruma seviyesini ifade eden uluslararası bir sınıflandırma sistemidir. IEC 60079-0 standardı kapsamında 2007 yılında resmiyet kazanan bu sistem, ATEX kategorisi (1G/2G/3G) ile birlikte kullanılır ve modern ekipman etiketlerinde her iki ifade de yer alır.
EPL'nin getirdiği temel yenilik, koruma seviyesinin üç ayrı kademede doğrudan ifade edilmesidir:
"G" harfi gaz (gas) anlamındadır; toz tehlikeli ortamlar için aynı sistem "D" (dust) önekiyle Da, Db, Dc olarak tanımlanır.
EPL sisteminin geliştirilme nedeni, eski ATEX kategorisi sisteminin tek başına yetersiz kalmasıydı. ATEX kategorisi (Cat 1G, 2G, 3G), AB direktifine özgü bir sınıflandırmaydı; ancak küresel pazarda IEC standardını uygulayan ülkeler farklı bir terminoloji kullanıyordu. EPL, IECEx sistemi içinde küresel olarak ortak bir koruma seviyesi dili oluşturma ihtiyacından doğdu.
Ek olarak EPL sistemi, "iki bağımsız koruma yöntemi" gerektiren Ga seviyesini ATEX Cat 1G'den daha net olarak vurgular. Mutel portföyündeki tüm ex-proof ürünlerin etiketinde hem ATEX kategorisi (örn. 2G) hem EPL (örn. Gb) yan yana yer alır.
Patlayıcı atmosferin sürekli, uzun süreli ya da çoğunlukla mevcut olduğu Zone 0 alanları için tasarlanmıştır.
Patlayıcı atmosferin normal işletmede zaman zaman oluştuğu Zone 1 alanları için. En yaygın endüstriyel kategori.
Patlayıcı atmosferin nadir oluştuğu ve oluştuğunda kısa süreli kaldığı Zone 2 alanları için.
EPL Ga, ekipmanın iki bağımsız koruma yöntemi sağlamasını gerektirir: birincil koruma yöntemi devre dışı kalsa bile ikincil koruma sayesinde tutuşma engellenir. Bu durum, sadece içsel güvenlik (Ex ia) ya da kapsülleme (Ex ma) gibi belirli koruma tiplerinde teknik olarak mümkündür. Ga seviyeli ekipmanlar Zone 0 ortamlarında — depo tankı iç hacmi, doldurma noktası iç bölümü — kullanılır.
EPL Gb, tek beklenmedik arıza durumunda tutuşmayı engelleyecek koruma sağlar. Bu seviyede en yaygın koruma yöntemleri Ex d (alev sızdırmaz muhafaza), Ex e (artırılmış güvenlik), Ex m (kapsülleme) ve Ex p (basınçlandırma) sayılabilir. Mutel'in Zone 1 ex-proof armatür koleksiyonundaki tüm Pelsan ürünleri Gb seviyesindedir; pompa odaları, kompresör binaları, boya kabinleri ve LPG dolum tesisleri için ideal seçimdir.
EPL Gc, normal çalışma sırasında patlayıcı atmosferi tutuşturmayacak şekilde tasarlanır; ancak öngörülemeyen arıza koşullarında ek koruma sağlamaz. Bu seviyede Ex nA (n-tipi artırılmış güvenlik) en yaygın koruma yöntemidir. Gc seviyeli ekipmanlar Zone 2 alanlarında, açık hava proses tesislerinde ve Zone 1 alanlarını çevreleyen tampon bölgelerde kullanılır.
EPL ve ATEX kategorisi, iki farklı normatif sistemden gelmesine rağmen birbirleriyle birebir karşılık gelir. Modern Ex etiketlerinde her iki ifade de yer alır:
| Tehlike Tipi | Zone | ATEX Kategorisi | EPL | Tipik Koruma Tipi | Örnek Koruma Yöntemi |
|---|---|---|---|---|---|
| Gaz / Buhar | Zone 0 | Category 1G | Ga | İki bağımsız koruma | Ex ia, Ex ma |
| Zone 1 | Category 2G | Gb | Tek arıza koruma | Ex d, Ex e, Ex m | |
| Zone 2 | Category 3G | Gc | Normal çalışma koruma | Ex nA, Ex ic | |
| Toz | Zone 20 | Category 1D | Da | İki bağımsız koruma | Ex iaD, Ex maD |
| Zone 21 | Category 2D | Db | Tek arıza koruma | Ex tb, Ex ibD | |
| Zone 22 | Category 3D | Dc | Normal çalışma koruma | Ex tc, Ex icD |
Hiyerarşi kuralı: Üst seviye EPL daima alt seviyelerde kullanılabilir. Ga ekipman Zone 0, 1 ve 2'de; Gb ekipman Zone 1 ve 2'de geçerlidir. Tersine kural yoktur: Gc ekipman Zone 1 ya da 0'da kullanılamaz.
Modern bir ex-proof ekipman etiketinde EPL, kodun son bileşeni olarak yer alır. Tipik bir Pelsan armatür etiketi şu şekilde decode edilir:
II 2G Ex d e IIB T4 Gb / IP66
| Bileşen | Anlamı |
|---|---|
| II | Ekipman grubu — yüzey tesisatı (madencilik dışı) |
| 2G | ATEX Kategorisi — Cat 2, gaz ortamı |
| Ex d e | Koruma tipleri — alev sızdırmaz + artırılmış güvenlik |
| IIB | Gaz grubu — etilen, H₂S içeren ortamlar |
| T4 | Sıcaklık sınıfı — maks. yüzey 135°C |
| Gb | EPL — yüksek koruma seviyesi (Zone 1 uyumlu) |
| IP66 | Toz/su koruma — toz sızdırmaz + güçlü su jetine dayanıklı |
Etilen içeren proses pompası bulunan bir oda Zone 1 olarak sınıflandırılmıştır. Ortam IIB, AIT 425°C. Aydınlatma için Pelsan Atarex Zone1 LED yüksek tavan armatür seçildi.
II 2G Ex d e IIB T4 Gb (Pelsan Atarex Zone1)Tank dış çevresi 4–8 m'lik tampon bölge Zone 2 sınıfındadır. Burada Gc seviyeli ekipman yeterlidir; ancak stoklama kolaylığı için Zone 1 etiketli (Gb) armatür tercih edilebilir.
Gc yeterli; pratikte Gb kullanılırHidrojen ölçüm cihazının prob ucu reaktör iç hacminde Zone 0 alanına yerleşir. Bu konumdaki sensör için Ex ia içsel güvenlik (Ga seviyesi) zorunludur.
II 1G Ex ia IIC T4 Ga (özel sensör)Açık hava akaryakıt sundurmasının altında Zone 2 sınıflandırması yapılmış kablo geçişlerinde Hensel ex-proof Zone 2 buat kullanılır.
II 3G Ex ec IIC T4 Gc (Hensel Zone 2)10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik, ATEX/CE belgeli ex-proof ürünlerinde tüm temel EPL seviyelerini sunar. Standart Pelsan Zone 1 portföyü Gb seviyesinde olup IIA ve IIB ortamlarının büyük çoğunluğunu kapsar; Hensel Zone 2 ürünleri Gc seviyesinde özel uygulamalar için tedarik edilir:
Pelsan Exta Zone1 — 8W–150W
Pelsan Atarex Zone1 — 50W–240W
Pelsan Atarex — alan ve façad
Pelsan Exproof acil çıkış
Akaryakıt istasyonu sundurmaları
Zone 2 kablo bağlantı kutuları
Genel Zone 1/2 ekipman seçimi için exproof etanj armatür, exproof LED projektör, exproof yüksek tavan armatür, exproof acil aydınlatma ve akaryakıt sundurması projeleri için exproof yol ve cadde armatürleri kategorilerimizden seçim yapabilirsiniz. Zone 0 (Ga) seviyeli özel sensör/cihaz ihtiyaçlarınız için teknik ekibimize 0212 254 44 46 numarasından ya da eticaret@mutel.com.tr üzerinden ulaşarak özel sipariş açabilirsiniz.
Bayi Girişi
