Ex etiketinin yanlış okunması ya da gözardı edilmesi, patlayıcı ortamda uygunsuz ekipman kullanımına ve patlamaya yol açabilir. Etiket bilgisi mutlaka tesisin Patlamadan Korunma Dokümanı (PKD) ile karşılaştırılmalı; uyumsuzluk durumunda ekipman kullanılmamalıdır. Satın alma sırasında etiket fotoğrafı talep etmek iyi bir mühendislik uygulamasıdır.
Patlayıcı ortamlarda kullanılacak her ekipmanın üzerinde standardize bir kodlama sistemiyle yazılmış Ex işaretlemesi bulunur. Bu kod, ekipmanın hangi tehlike ortamında, hangi gaz grubunda ve hangi sıcaklık sınırları altında güvenle kullanılabileceğini doğrudan ifade eder. Hedef anahtar kavram olan Ex-Proof İşaret Okuma: II 2G Ex db IIB T4 Gb kodunu detaylı olarak parçalayıp her bileşenin ne anlama geldiğini, hangi standardın referans alındığını ve sahada hangi hatalardan kaçınılması gerektiğini bu rehberde adım adım inceliyoruz.
Pelsan'ın Atarex Zone1 ve Exta Zone1 ürün ailelerinde bulunan standart Ex etiketi şu şekildedir:
Bu etiket yedi ana bileşenden oluşur. Her bileşen, IEC 60079-0 ya da ilgili IEC standardına göre kodlanmıştır. Aşağıda her bileşeni teker teker decode ediyoruz.
"II" rakamı, ekipmanın Group II'ye, yani madencilik dışı yüzey tesisatları için tasarlandığını ifade eder. Madencilik (yer altı, firedamp ortamları) için Group I geçerlidir; yer üstü endüstriyel uygulamaların tamamı (rafineri, petrokimya, akaryakıt, kimya, ilaç, gıda) Group II kapsamındadır.
Pelsan'ın tüm ex-proof armatür portföyü Group II sınıfındadır. Group I ürünleri madencilik özelinde özel olarak imal edilir.
"2G" işareti iki bilgiyi taşır:
Yani "2G" = Category 2, gaz ortamı = Zone 1 ve Zone 2 alanlarında kullanılabilir. Toz ortamlar için aynı pozisyonda "2D" görülür; her iki sertifikaya sahip çift etiketli ürünlerde "2G/2D" yazımı bulunur.
"Ex" öneki, ekipmanın patlayıcı ortamlar için tasarlandığını gösterir. "d" harfi koruma tipini — flameproof enclosure (alev sızdırmaz muhafaza) — ifade eder; bu IEC 60079-1 standardı kapsamındadır. Sondaki "b" harfi ise EPL seviyesini doğrudan belirtir:
Eski IEC 60079-0 sürümleriyle üretilen ekipmanlarda yalnızca "Ex d" yazılırdı; 2017 sonrası standartta EPL harfi koruma tipi sonuna eklenir oldu. Eski ve yeni yazım arasında teknik fark yoktur.
Gaz grubu, ekipmanın hangi gazlar için sertifikalı olduğunu gösterir:
Önemli kural: IIC ekipman IIB ve IIA ortamlarda da kullanılabilir; ancak IIB ekipman IIC ortamda kullanılamaz. IIB sertifikalı bir armatür hidrojen tesisinde kesinlikle uygun değildir.
Sıcaklık sınıfı (T-class), ekipmanın çalışma sırasında ulaşabileceği maksimum dış yüzey sıcaklığını gösterir:
T-class değeri tesisteki gazın AIT (otomatik tutuşma sıcaklığı) değerinden düşük olmak zorundadır. T4 (135°C), petrokimya ve rafineri uygulamalarının %95'ini güvenle kapsar.
EPL (Equipment Protection Level), IEC 60079-0 standardında tanımlanan modern koruma seviyesi sistemidir:
Toz ortamlar için aynı sistem Da/Db/Dc olarak uygulanır. EPL ile ATEX kategorisi birebir karşılık gelir: 1G ↔ Ga, 2G ↔ Gb, 3G ↔ Gc.
IP koruma sınıfı, IEC 60529 standardı kapsamındadır ve Ex işaretlemesinden bağımsız bir kategoridir; ancak ex-proof ekipmanlarda her zaman birlikte verilir:
Açık hava ve yıkama yapılan tesislerde IP66 standarttır. Tamamen daldırma korumalı (IP67/IP68) modeller özel uygulamalar için temin edilir.
Ana Ex kodu dışında bir ekipman etiketinde şu bilgiler de yer alır:
| Bileşen | Örnek | Anlamı |
|---|---|---|
| CoC numarası | IECEx ABC 12.0001X | IECEx CoC sertifika numarası — kamuya açık veri tabanından sorgulanabilir |
| EU-Type belge no | EXAM 16ATEX0123X | ATEX EU-Type Examination Certificate numarası |
| Tamb | -20°C ≤ Ta ≤ +60°C | Ortam sıcaklığı aralığı — bu aralık dışında T-class garantisi düşer |
| "X" eki | Belge no sonunda X | Özel kullanım koşulu var — kullanım kılavuzu okunmalı |
| "U" eki | Belge no sonunda U | Bileşen sertifikası — tek başına ekipman değil, sistem parçası |
| Notified Body no | 0123, 0344 vs. | Sertifikayı veren onaylanmış kuruluşun AB kayıt numarası |
| Üretim seri no | S/N 2025-1234 | Üretim yılı ve seri takip numarası |
Çift sertifikalı (gaz + toz). Group II, Cat 2G+2D, Ex db (alev sızdırmaz) + Ex eb (artırılmış güvenlik) + Ex tb (toz koruma), gaz grubu IIB, toz grubu IIIC, T4/T135°C, EPL Gb+Db, IP66. Hem Zone 1 (gaz) hem Zone 21 (toz) uyumludur.
Group II, Cat 3G (Zone 2), Ex ec (artırılmış güvenlik c-tipi), gaz grubu IIC (hidrojen dahil), T4 (135°C), EPL Gc, IP66. Hidrojen içeren Zone 2 alanlarında kablo bağlantısı için uygundur.
Group II, Cat 1G (Zone 0), Ex ia (içsel güvenlik a-tipi), gaz grubu IIC (hidrojen), T4 (135°C), EPL Ga (en yüksek koruma — iki bağımsız arıza), IP67 (geçici daldırma). Hidrojen tankı iç hacminde sensör olarak kullanılır.
Group II, Cat 2G, Ex db (alev sızdırmaz), gaz grubu IIA (sadece propan/LPG), T3 (200°C), Gb. Akaryakıt sundurması için yeterli ama hidrojen ya da etilen tesislerinde uygunsuz; mutlaka tesisteki gaz envanteriyle eşleştirilmeli.
10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik tarafından sunulan tüm ex-proof armatürler tam ATEX/CE etiketleriyle belgelenir. Standart Pelsan portföyü II 2G Ex db eb IIB T4 Gb / IP66 kombinasyonunu sunar; özel etiketli (T5, IIC) ürünler talep üzerine temin edilir:
II 2G Ex db eb IIB T4 Gb — Pelsan Exta Zone1
II 2G Ex db eb IIB T4 Gb — Pelsan Atarex Zone1
II 2G Ex db IIB T4 Gb — alan/façad
II 2G Ex db eb IIB T4 Gb — Pelsan Exproof
II 2G Ex db IIA T4 Gb — akaryakıt sundurmaları
II 3G Ex ec IIC T4 Gc — Zone 2 buatlar
Daha geniş ex-proof uygulamalar için Zone 1 ex-proof armatür koleksiyonumuzu, exproof etanj armatür, exproof LED projektör, exproof yüksek tavan armatür, exproof acil aydınlatma ve exproof yol ve cadde armatürleri kategorilerinden seçim yapabilirsiniz. Etiket-PKD uyumluluk kontrolü için teknik ekibimize 0212 254 44 46 numarasından ya da eticaret@mutel.com.tr üzerinden ulaşabilir, etiket fotoğrafını talep edebilirsiniz.
Bayi Girişi
