Hareket sensörü mü radar sensörü mü sorusu, bir mekânda aydınlatmayı otomatikleştirirken en sık takılınan karardır. İkisi de "biri gelince ışığı yak, gidince söndür" işini yapar ama çalışma prensipleri taban tabana farklıdır: PIR hareket sensörü vücut ısısını okur, HF mikrodalga radar sensörü ortama dalga gönderip yansımasını ölçer. Bu fark; cam-duvar arkası algılama, menzil, yanlış tetik ve fiyat gibi sonuçları doğrudan belirler. 10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik olarak Nade ve Pelsan portföyünden gerçek modellerle, hangi mekâna hangisinin uyduğunu netleştiriyoruz.
İki teknolojinin ayrımını anlamanın en hızlı yolu, "pasif" ve "aktif" kelimeleridir. PIR pasiftir; ortama hiçbir şey göndermez, yalnızca var olanı dinler. Radar aktiftir; kendi sinyalini üretir ve geri dönüşünü ölçer.
Pasif Kızılötesi (Passive Infrared). İnsan vücudunun yaydığı ısıl enerjideki değişimi fresnel mercekle algılar. Görüş hattı şarttır; cam, duvar ve kapalı engel arkasını göremez. Tüketimi düşük, model çeşidi geniş, maliyeti uygundur.
Yüksek frekanslı (genelde ~5,8 GHz) mikrodalga gönderip yansımadaki frekans kaymasını (Doppler) ölçer. İnce cam, plastik kapak ve armatür difüzörü arkasından bile algılar. Menzili geniş, sabit gövdeye gizlenebilir, fiyatı PIR'a göre yüksektir.
Bu prensip farkı pratiğe şöyle yansır: PIR yalnızca sıcak bir cismin kesitler arası hareketini görür, bu yüzden kişi doğrudan sensöre yürürse (radyal hareket) geç algılayabilir. Radar ise hacimsel algıladığı için yaklaşan-uzaklaşan harekete daha duyarlıdır ve küçük el-kol hareketlerini bile yakalar.
Armatüre entegre çözümlerde radarın gizlenebilmesi büyük avantajdır. Kapalı difüzör arkasına yerleştirilen modülle dışarıdan hiç sensör görünmez; bu çözümlerin tamamını radar sensörlü armatürler kategorisinde inceleyebilirsiniz. Klasik PIR tabanlı seçenekler ise hareket sensörü sistemleri başlığı altında toplanır.
Aşağıdaki tablo, iki sensör tipini seçim kararını etkileyen sekiz kritik başlıkta yan yana koyar. Tek bir "kazanan" yoktur; doğru cevap mekâna ve montaj koşuluna göre değişir.
| Kriter | PIR Hareket Sensörü | HF Radar Sensörü |
|---|---|---|
| Çalışma prensibi | Pasif — vücut ısısını okur | Aktif — mikrodalga gönderir |
| Engel arkası algılama | Hayır (görüş hattı şart) | Evet (cam, difüzör, ince duvar) |
| Tipik menzil | 6–8 m | 8–15 m |
| Algılama açısı | 110° / 180° / 360° | ~360° hacimsel |
| Küçük hareket / oturan kişi | Zayıf, kişiyi kaçırabilir | Hassas, yakalar |
| Sıcaklık / hava etkisi | Sıcak ortamda zayıflar | Sıcaklıktan bağımsız |
| Yanlış tetik riski | Düşük (yalnız canlı ısı) | Yüksek (perde, su, bitişik oda) |
| Fiyat seviyesi | Ekonomik | Daha yüksek |
İki teknoloji arasındaki en belirleyici fark budur. PIR'ın algıladığı kızılötesi enerji camdan ve plastikten geçemez; cam bir kapının arkasında dururken PIR sizi göremez. Mikrodalga ise ince cam, plastik kapak ve birkaç santimlik alçıpan duvarı geçer.
Bu özellik, IP65/IP66 sınıfı kapalı gövdeli armatürlerde radarı zorunlu kılar. Etanj bir armatürün su sızdırmaz difüzörünü delip dışarı PIR mercek çıkarmak yerine, radar modülü difüzörün arkasına gizlenir ve gövde bütünlüğü bozulmadan algılama yapar. Bu mantıkla üretilen sensörlü LED armatür modellerinde radar tercihi yaygındır.
Karar tablosu teoriktir; asıl soru "benim mekânımda hangisi?" sorusudur. Aşağıda en sık karşılaşılan altı senaryo için net tavsiye veriyoruz.
Açık görüş hattı, kısa süreli yoğun geçiş ve maliyet hassasiyeti vardır. Isı değişimini hızlı okuyan PIR fazlasıyla yeterlidir; radarın engel-arkası avantajına ihtiyaç yoktur.
PIR hareket sensörüİnsanlar masada sabit oturur, hareket azdır. PIR kişiyi "yok" sayıp ışığı söndürebilir. Küçük hareketlere duyarlı radar (varlık algılama mantığı) burada konfor sağlar.
HF radar sensörüGeniş alan, yavaş yaklaşan araç ve yaya vardır; menzil kritiktir. Radarın 12–15 m hacimsel algılaması az sayıda cihazla geniş alanı kapsar.
HF radar sensörü4 m+ tavan ve geniş koridorlar için menzil ve forklift/insan ayrımı önemlidir. Radar geniş menzille öne çıkar; ancak raf hareketi yanlış tetik yaratıyorsa yönlü PIR tercih edilebilir.
Duruma göre ikisi deNemli ortamda kapalı IP'li armatür gerekir; PIR mercek nemde buğulanabilir. Difüzör arkasına gizlenen radar hem estetik hem güvenilirdir, ancak yan duvar algılamasına dikkat edin.
HF radar sensörüKapı önü, açık görüş ve yönlü algılama ister. 110°/180° duvar tipi PIR, yalnız hedef bölgeyi tarar ve sokaktan geçen yanlış tetiği azaltır.
PIR hareket sensörüAşağıdaki tablo, iki teknolojinin Nade ve Pelsan tarafındaki gerçek karşılıklarını ürün koduyla listeler. Kodlar mutel.com.tr'de aktif modellere bağlıdır; her güç ve renk varyantı sitede ayrı kodla sunulabilir.
| Ürün Kodu | Marka / Model | Teknoloji | Montaj |
|---|---|---|---|
| 314720 | Pelsan 360° IP20 Hareket Sensörü | PIR | Tavan |
| 314717 | Pelsan 180° IP20 Hareket Sensörü | PIR | Duvar |
| 10360 | Nade 360° Tavan Tipi Hareket Sensörü | PIR | Tavan sıva üstü |
| 10367 | Nade Tavan Tipi HF Radar Sensörü | HF Radar | Tavan |
| 10912 | Nade Duvar Tipi HF Radar Sensörü | HF Radar | Duvar |
| 314725 | Pelsan Radar Sensör | HF Radar | Tavan |
| 326838 | Pelsan IP20 Sıva Altı Radar Sensör | HF Radar | Sıva altı |
| 113489 | Pelsan Largo 36W IP65 Radar Sensörlü Etanj Armatür | HF Radar | Entegre armatür |
Difüzör arkası algılamanın en somut örneği son satırdaki etanj armatürdür: radar modülü gövdeye gömülüdür, dışarıdan hiç sensör görünmez. Benzer entegre çözümler ve tavan-duvar modelleri için sensörlü tavan ve duvar armatürleri ile genel sensörlü aydınlatma çözümleri kategorilerine göz atabilirsiniz.
İki teknolojide de en sık yaşanan sorun yanlış tetiktir (ışığın gereksiz yanması) veya tam tersi, geç algılamadır. Sebepleri ve çözümleri teknolojiye göre farklılaşır.
Sensör seçimi kadar bağlı yük tipi de önemlidir. LED, halojen ve motor yüklerinin anma akımı farklıdır; sensörün röle kapasitesini aşan yük, kontak ömrünü kısaltır. Geniş armatür ve sensör yelpazesi için tavan duvar sensör armatürleri kategorisi başlangıç noktası olabilir.
Tek bir "daha iyi" yoktur; mekâna bağlıdır. Açık görüş hattı olan ekonomik iç mekânlarda (merdiven, WC, kapı önü) PIR yeterlidir. Difüzör/cam arkası algılama, geniş menzil veya oturan kişiyi kaçırmama gerektiğinde (ofis, otopark, etanj armatür) HF radar daha uygundur.
İnce cam, plastik kapak, armatür difüzörü ve birkaç santimlik alçıpan duvarı geçer. Ancak kalın beton ve metal duvarı geçemez. Bu özellik etanj armatürlerde avantaj sağlarken, banyo ve otopark gibi alanlarda yan bölümleri algılayıp yanlış tetik yaratabilir.
Genel olarak HF radar sensörler PIR modellere göre daha yüksek fiyatlıdır. PIR teknolojisi olgun ve yaygın olduğundan ekonomik seçenekler boldur. Radarın ek maliyeti, geniş menzil ve gizli montaj avantajı gerçekten gerekiyorsa anlamlıdır.
Ofiste insanlar masada sabit oturur ve hareket azdır. PIR, belirgin bir ısı değişimi görmediğinde kişiyi "yok" sayıp ışığı söndürebilir. Küçük hareketlere duyarlı radar (varlık algılama mantığı) ışığın gereksiz yere sönmesini önler.
PIR'da kalorifer, klima ve güneş gibi ani ısı değişimleri; radarda perde hareketi, su borusu, bitişik oda veya fazla geniş menzil ayarı yanlış tetik yaratır. Sensörü ısı/hareket kaynağından uzaklaştırın ve menzil-hassasiyet potansiyometresini mekâna göre düşürün.
IP65/IP66 kapalı gövdeli armatürlerde genellikle HF radar tercih edilir. Radar modülü su sızdırmaz difüzörün arkasına gizlenir; böylece gövde bütünlüğü bozulmadan algılama yapılır. PIR merceği için gövdeyi delmek gerekeceğinden etanjlık riske girer.
Bayi Girişi
