Bayi Girişi
Kategoriler
Seçilen Filtreler
{{ FILTERS.VARIANTS.TYPE1_NAME }}
{{ FILTERS.VARIANTS.TYPE2_NAME }}
Marka
Model
{{ FILTER.NAME }}
Fiyat
Eaton Parafudr: Aşırı Gerilim Koruması ve Tip Seçimi
Parafudr, yıldırım veya şebeke kaynaklı ani gerilim yükselmelerini toprağa aktararak arkasındaki cihazları koruyan bir aşırı gerilim koruma cihazıdır. Mikrosaniyeler süren bu darbeler, sigortanın algılayamayacağı kadar kısadır; ancak elektronik kartları kalıcı olarak tahrip etmeye yeter. 10 yıllık Pelsan aydınlatma bayiisi Mutel Elektrik olarak bu sayfada; parafudr tiplerini, kurulum kademelerini, montaj kurallarını ve seçim kriterlerini ele alıyoruz.
Önemli Güvenlik Uyarısı: Parafudr, koruma işlevini yerine getirebilmek için sağlam bir topraklama tesisatına ihtiyaç duyar. Topraklama direnci uygun değilse cihaz darbeyi boşaltamaz. Seçim, topraklama ölçümü ve montaj yetkili elektrik mühendisi denetiminde yapılmalıdır.
Aşırı Gerilim Nereden Gelir?
Şebekedeki gerilim her zaman sabit değildir. Bazı olaylar çok kısa süreli ama çok yüksek genlikli darbeler oluşturur.
| Kaynak | Oluşum Biçimi | Etkisi |
|---|---|---|
| Doğrudan yıldırım | Hatta veya yapıya doğrudan düşme | En yıkıcı; yapısal koruma gerekir |
| Dolaylı yıldırım | Yakına düşen yıldırımın hatta indüklenmesi | Elektronik cihazlarda kalıcı hasar |
| Anahtarlama darbesi | Büyük yükün devreye girip çıkması | Tekrarlayan, biriken yıpranma |
| Kompanzasyon geçişleri | Kondansatör kademelerinin devreye girmesi | Sürekli tekrar eden darbeler |
| Şebeke arızası | Faz-toprak kısa devresi, nötr kopması | Uzun süreli gerilim yükselmesi |
Parafudr Tipleri: T1, T2 ve T3
Parafudrlar, karşılayabildikleri darbe enerjisine ve kurulum noktasına göre sınıflandırılır. Bu sınıflar birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan kademelerdir.
| Tip | Kurulum Noktası | Karşıladığı Darbe | Amaç |
|---|---|---|---|
| Tip 1 (T1) | Bina ana girişi | Doğrudan yıldırım akımı | Yapısal koruma, kaba boşaltma |
| Tip 2 (T2) | Ana veya kat panosu | Dolaylı yıldırım, anahtarlama darbesi | Genel tesis koruması |
| Tip 3 (T3) | Cihaz yakını, priz seviyesi | Kalan artık gerilim | Hassas elektronik koruması |
Uygulama notu: Yıldırımdan doğrudan etkilenme riski düşük olan yapılarda, ana panoya Tip 2 parafudr kurmak yaygın bir çözümdür. Sunucu odası, laboratuvar ve ölçüm sistemleri gibi hassas noktalarda ise cihaz yakınına ek olarak Tip 3 kademesi eklenir.
Bağlantı Yapısı Seçimi
Parafudr, tesisin topraklama sistemine uygun bağlantı yapısıyla seçilmelidir. Konfigürasyon, hangi iletkenlerin korunacağını belirler.
- 1P: Yalnız faz-toprak koruması; basit monofaze uygulamalar.
- 1P+N: Faz ve nötr ayrı ayrı korunur; monofaze tesisatta yaygın yapıdır.
- 3P: Üç fazın toprağa karşı korunması.
- 3P+N: Üç faz ve nötrün birlikte korunduğu tam yapı; trifaze dağıtımda standarttır.
Kartuş Ömrü ve Durum Göstergesi
Parafudrlar görevlerini yaparken yıpranır. Her darbe, içindeki varistör malzemesinden bir miktar ömür götürür. Bu nedenle cihazın durumu izlenebilir olmalıdır.
- Gösterge kontrolü: Cihaz üzerindeki pencere yeşilse koruma aktiftir.
- Renk değişimi: Kırmızıya döndüğünde kartuş ömrünü tamamlamıştır.
- Kartuş değişimi: Çekmeceli modellerde yalnız kartuş değiştirilir, bağlantı sökülmez.
- Uzaktan bildirim: Bazı modellerde bulunan kontak, durumu izleme sistemine iletir.
- Periyodik kontrol: Yıldırım sezonu sonrasında göstergeler mutlaka kontrol edilir.
Sık gözden kaçan nokta: Ömrünü tamamlamış bir parafudr, panoda takılı durmasına rağmen hiçbir koruma sağlamaz. Gösterge kırmızıya döndüğünde tesis korumasız kalmış demektir; kartuş değişimi ertelenmemelidir.
Montaj Kuralları
Parafudrun etkinliği, montaj kalitesine doğrudan bağlıdır. Uzun ve dolambaçlı bağlantı iletkenleri, koruma seviyesini belirgin biçimde düşürür.
| Kural | Uygulama | Gerekçe |
|---|---|---|
| Kısa bağlantı | Toplam iletken boyu mümkün olduğunca kısa | İletken üzerindeki gerilim düşümünü azaltır |
| Düz güzergâh | Keskin dönüş ve kangaldan kaçınılır | Yüksek frekanslı darbede endüktans etkisi |
| Yeterli kesit | Üretici tavsiyesine uygun kesit | Darbe akımını taşıyabilmesi için |
| Sağlam topraklama | Ölçülmüş ve uygun direnç değeri | Darbenin boşalabilmesi için |
| Giriş konumu | Ana pano girişine yakın | Tesisin tamamını kapsar |
| Ön sigorta | Üretici tavsiye değerinde | Cihaz arızasında hattı ayırır |
Ön koruma için uygun değerler Eaton PL6 devre kesici kategorisinde, yüksek akımlı ana girişlerde ise Eaton kompakt şalter seçeneklerinde bulunur.
Stok ve Tedarik
Eaton parafudr modelleri proje bazlı tedarik edilmektedir. Yapının yıldırım risk durumu, gerekli tip sınıfı, bağlantı yapısı ve deşarj kapasitesi bilgisiyle birlikte stok ve teslim süresi bilgisini eticaret@mutel.com.tr adresinden alabilirsiniz
Hâlihazırda stokta bulunan alternatifler için ABB OVR serisi parafudr modelleri incelenebilir.
Seçim Adımları
- Risk değerlendirmesi yapın: Yapının konumu, yüksekliği ve yıldırım riski belirlenir.
- Tip sınıfını seçin: Doğrudan yıldırım riski varsa T1, genel koruma için T2 belirlenir.
- Bağlantı yapısını belirleyin: Tesisin topraklama sistemine uygun konfigürasyon seçilir.
- Deşarj kapasitesini hesaplayın: Beklenen darbe enerjisine göre değer belirlenir.
- Ön sigortayı ekleyin: Üretici tavsiye değerinde koruma cihazı listeye eklenir.
- Topraklamayı ölçün: Montaj öncesi direnç ölçümü yapılır ve kayıt altına alınır.
Sipariş Öncesi Kontrol Listesi
- Yapının yıldırım riski ve konumu değerlendirildi mi?
- Gerekli tip sınıfı (T1 / T2 / T3) belirlendi mi?
- Bağlantı yapısı tesisin topraklama sistemine uygun mu?
- Ön sigorta değeri üretici tavsiyesine göre seçildi mi?
- Topraklama direnci ölçüldü mü?
- Bağlantı iletkeni kısa ve yeterli kesitte planlandı mı?
- Durum göstergesi kolay görülebilecek konumda mı?
Yaygın Hatalar
- Topraklama direncini ölçmeden parafudr kurmak
- Bağlantı iletkenini gereğinden uzun ve dolambaçlı çekmek
- Ömrünü tamamlamış kartuşu panoda takılı bırakmak
- Ön sigorta kullanmayıp arıza anında kısa devre riski yaratmak
- Hassas cihaz beslemesinde yalnız ana pano kademesiyle yetinmek
- Yıldırım sezonu sonrası gösterge kontrolünü atlamak
Yıldırım veya şebeke kaynaklı ani gerilim yükselmelerini toprağa aktararak arkasındaki cihazları korur. Mikrosaniyeler süren bu darbeler sigortaların algılayamadığı kadar kısadır.
Tip 1 doğrudan yıldırım akımını karşılar ve bina girişine kurulur. Tip 2 dolaylı yıldırım ve anahtarlama darbelerine karşı ana panoda kullanılır. Tip 3 ise cihaz yakınında kalan artık gerilimi bastırır.
Cihaz üzerindeki gösterge penceresi yeşil ise koruma aktiftir. Kırmızıya döndüğünde kartuş ömrünü tamamlamıştır ve değiştirilmesi gerekir; aksi hâlde tesis korumasız kalır.
Evet. Parafudr darbeyi toprağa boşaltarak çalışır. Topraklama direnci uygun değilse cihaz görevini yapamaz; montaj öncesinde ölçüm yapılmalıdır.
Evet. Parafudrun arızalanması durumunda hattı güvenli biçimde ayırmak için üretici tavsiyesine uygun bir ön sigorta kullanılır.
Darbe akımı çok yüksek frekanslıdır; uzun ve dolambaçlı iletkende oluşan gerilim düşümü koruma seviyesini yükseltir. Bu nedenle bağlantı kısa ve düz güzergâhta çekilmelidir.